• Wybierz język:
Byłem Pana przeciwnikiem [profesorze Einstein]…

Byłem Pana przeciwnikiem [profesorze Einstein]…

Autor: Paweł Polak
(komentarze: 0)
ISBN: 9788362259328 Okładka: twarda z obwolutą
Liczba stron: 463 s. Rok wydania: 2012

„Poglądy o charakterze filozoficznym wpływają w szczególnie wyraźny sposób na rozwój nauki w okresach napięć i gwałtownych przemian. Niniejsza praca jest próbą rekonstrukcji tych poglądów filozoficznych, które leżały u podstaw wielowątkowego i złożonego procesu recepcji teorii względności w lwowskim środowisku naukowo-filozoficznym. Był to proces, który na początku lat dwudziestych doprowadził do wybuchu interesującej polemiki filozoficznej, a następnie zaowocował wieloma pracami filozoficznymi, które stanowią jedną z ciekawszych kart polskiej filozofii przyrody okresu międzywojennego.

  (…) Niniejsza praca jest więc również pierwszym przyczynkiem do badań zagadnienia wpływu środowisk technicznych na recepcję teorii względności i na filozofię przyrody na ziemiach polskich. Zagadnienie to nie doczekało się dotychczas żadnego opracowania. Oczywiste jest więc, że niniejsza praca nie może wyczerpać wspomnianego zagadnienia, ma ona raczej służyć jako wprowadzenie do badań tego tematu, który – miejmy nadzieję – doczeka się w przyszłości dalszych opracowań.”

 Paweł Polak, Ze Wstępu

Wykaz skrótów
Wstęp
Uwagi metodologiczne
Uwagi o podstawowych pojęciach
Rozdział 1. Historia i tło procesu recepcji teorii względności w lwowskim środowisku naukowym (do wybuchu polemiki)

Recepcja STW – pierwsze reakcje
Rozwój zainteresowania problematyką relatywistyczną po Zjeździe Lekarzy i Przyrodników Polskich
Lwowskie środowisko naukowe i problematyka relatywistyczna w okresie wojennym
Sytuacja we Lwowie w przededniu polemiki
Rozdział 2. Drogi do nowej mechaniki: od mechanicznych koncepcji eteru do teorii elektronowej    
Wczesne wzmianki o koncepcji eteru we Lwowie – prace Wojciecha Urbańskiego i Oskara Fabiana
Wzmianki o eterze i teorii elektronowej w pierwszej dekadzie XX wieku
Wkład Mariana Smoluchowskiego w przełamywanie dotychczasowego obrazu fizyki – od teorii elektronów do STW
Recepcja wyników doświadczeń Kaufmanna i rozważania o pochodzeniu masy bezwładnej w kontekście podważenia mechaniki Newtonowskiej
Eter i teoria elektronów w rozważaniach lwowskich naukowców w drugiej dekadzie XX wieku
Rozdział 3. Recepcja STW i OTW w kontekście zainteresowania podstawami mechaniki teoretycznej
Obraz mechaniki na początku XX wieku
Źródła inspiracji rozważań nad postawami mechaniki teoretycznej w ośrodku lwowskim
Prace Oskara Fabiana – początki zainteresowania podstawami fizyki we Lwowie    
Bronisława Biegeleisena analizy filozoficznych podstaw mechaniki klasycznej
Recepcja koncepcji J.B. Stalla
Lucjana Böttchera psychologiczne rozwiązanie zagadnienia podstaw mechaniki
Cezary Russyan o roli programu badań elektromagnetyzmu
dla podstaw mechaniki teoretycznej
Późniejsze reakcje filozoficzne na zmiany w fizyce
Prace Alfreda Denizota dotyczące podstaw mechaniki
Rozdział 4. Polemiki filozoficzne wokół teorii Alberta Einsteina
„Dr Einstein nagle stał się sławny”?
Początek polemiki – atak Juliana Zachariewicza i jego pozanaukowe przyczyny    
Główne wątki filozoficzne ataku
Odpowiedź Maksymiliana Hubera
Filozoficzne znaczenie teorii względności według Hubera
Polemika w kręgu Lwowskiego Towarzystwa Politechnicznego
Wykłady Stanisława Lorii w Polskim Towarzystwie Politechnicznym
Wacława Wolskiego krytyka relatywizmu Einsteina
Polemika filozoficzna Zygmunta Zawirskiego z Wacławem Wolskim
Hubera nieudana próba zamknięcia polemiki – wystąpienie w Polskim Towarzystwie Przyrodników im. Kopernika
Odczyt Hubera i dyskusja w Związku Naukowo-Literackim
Ostatni akt polemiki w PTP
Okruchy polemik
Dwie prace związane z polemiką
Kilka uwag o wpływie polemiki na środowisko lwowskie
Rozdział 5. Schyłek i bezpośrednie następstwa polemik. Oddźwięk teorii względności we Lwowie
Echa polemiki – ku nowoczesnej filozofii przyrody
Wykłady z teorii względności we Lwowie
Popularyzacja koncepcji kosmologii relatywistycznej
Pierwsze próby oceny polemik
Nieudana pseudonaukowa próba odnowienia polemiki
Niespodziewane zakończenie polemiki: konwersja Juliana Zachariewicza
Rozdział 6. Filozoficzne owoce zainteresowania teorią Einsteina
Odczyty w Polskim Towarzystwie Filozoficznym we Lwowie
Zygmunt Zawirski o filozoficznych aspektach OTW Einsteina
Rozprawa habilitacyjna Zawirskiego – znaczenie teorii względności dla zrozumienia metody aksjomatycznej w naukach przyrodniczych
Zygmunta Zawirskiego wykład habilitacyjny
Recenzje filozoficzne Zawirskiego
Zawirski wobec przeciwników teorii względności Einsteina
Znaczenie prac Zawirskiego
Herscha Bada refleksje wokół teorii względności Wenzla Hofmanna
Huber o roli teorii względności w ewolucji fundamentalnych pojęć mechaniki
Zakończenie
Wyjątkowość procesu recepcji STW i OTW na tle innych polskich ośrodków
Czy można mówić o specyfice lwowskiej filozofii przyrody?
Skutki recepcji teorii względności z perspektywy Lwowa
Zasięg oddziaływania nowej teorii w ramach struktury wyjaśniania w fizyce
Fizyka, inżynieria i filozofia przyrody
Aneks A. Bronisław Biegeleisen – filozofujący technik (szkic działalności do lat dwudziestych)    
Szkic znanej biografii
Zapomniana działalność techniczna Biegeleisena (przed 1914 r.)
Zapomniana działalność filozoficzna Biegeleisena
Biegeleisen jako filozof nauki
Aneks B. Julian Zachariewicz – szkic działalności
W cieniu słynnych architektów – szkic biograficzny
Juliana Zachariewicza spotkania z filozofią
W nurcie mickiewiczowskiego mesjanizmu
Rozważania nad relatywizmem w Trembowli
Późniejsza działalność Zachariewicza
Aneks C. Korespondencja Juliana Zachariewicza z Albertem Einsteinem z 1932 r.
Faksymilia korespondencji z Archiwum Alberta Einsteina
Aneks D. Wacław Wolski – szkic poglądów i działalności filozoficznej
Bujny, wszechstronny, wprost renesansowy umysł
Szkic działalności filozoficznej
Rozwój filozoficzny i cechy charakterystyczne stylu filozofowania Wolskiego
Początki zainteresowania teorią względności
Aneks E. Spóźniony upadek mechanicyzmu we Lwowie. Spojrzenie na filozoficzne i pozafilozoficzne uwarunkowania przemian
Spetryfikowany mechanicyzm
Fizyka „szkolna” kontra fizyka
Smoluchowski o problemach nauczania fizyki
Popularyzacja a wiedza zastana
Między dedukcjonizmem a naocznością – H. Czopowskiego refleksje nad metodą mechaniki z perspektywy ośrodka warszawskiego
Podsumowanie – początki rozwodu dwóch kultur
Literatura
Prace źródłowe
Opracowania
Abstrakt
Abstract
Indeks osób

Napisz recenzję

Twoje imię:


Twoja recenzja: Notatka: HTML niedozwolony!

Ocena: Negatywna            Pozytywna

Przepisz kod z obrazka: